Forex’te Likidite ve Volatilite: Piyasa Dalgalarında Sörf Yapmanın Sırları
Geçen çarşamba sabahı, İzmir’de yaşayan bir dostum anlattı: “Dolar/TL 32.50’ye dayandığında ‘Hemen sat!’ diye bağırdım ama sistem ‘Yetersiz likidite’ hatası verdi. 10 dakikada 3.000 TL kaybettim.” Bu hikaye, forex’te likidite ve volatiliteyi anlamanın neden hayati olduğunu özetliyor. Peki bu iki kavramı pratikte nasıl kullanacaksınız?
1. Likidite: Paranızı Hangi ATM’den Çekeceğinizi Biliyor musunuz?
Likiditeyi, İstiklal Caddesi’ndeki bir döviz bürosu gibi düşünün. Sabah 09:00’da kapıyı açtıklarında tüm para birimleri stokta var. Ama akşam 20:00’de sadece euro ve dolar bulabilirsiniz. Forex’te de Asya seansı bitip Londra seansı başlarken (TSİ 11:00-12:00) likidite düşer. 2023 verilerine göre, bu saatlerde USD/TRY işlemlerinde spreadler %40 artıyor. Çözüm? TCMB’nin döviz müdahale saatlerini (genelde 10:00-11:30) takvimine işaretleyin!
2. Volatilite Ölçümü: Fırtınayı Beklerken Şemsiye mi, Tekne mi Almalı?
Volatiliteyi “fiyatların nefes alış hızı” olarak tanımlayalım. 6 Ocak 2024’te Merkez Bankası’nın net rezerv açıklaması sonrası dolar/TL 45 dakikada 1.5 TL oynadı. Peki bunu nasıl öngörebilirsiniz?
- Yerel Gösterge: TCMB’nin haftalık döviz alım-satım verilerinde %15’ten fazla artış görürseniz, 48 saat içinde volatilite patlaması bekleyin.
- Küresel Tetikleyici: Chicago VIX endeksi 30’u geçtiğinde, Türk lirası enstrümanlarında %70 olasılıkla sert dalgalanma oluyor.
3. Analiz Araçları: Teknik İndikatörlerle ‘Halk Dilinde’ Konuşmak
Bursa’da yaşayan bir yatırımcının yöntemi ilginç: “Hareketli ortalamayı ninem bile anlar. 50 günlük MA, doların ‘uzun vadeli ruh hali’ni gösterir.” Peki ya daha derine inmek isterseniz?
- Fibonacci Düzeltme: Son 1 ayda EUR/TRY’deki 34.85-35.20 bandını %23.6 seviyesinde kırıyorsa, TCMB’nin müdahale ihtimali yüksek.
- ADX Göstergesi: 40 üzerindeyse, döviz çiftlerinde trendin en az 3 gün süreceğini varsayın.
4. Veri Kaynakları: ‘Anlık’ Bilgiyi Hangi Çaydanlık Demliyor?
Ankara’da bir finans danışmanının dediği gibi: “TCMB kurlarını 5 saniye gecikmeli gösteren platformla çalışıyorsan, rakibin seni 3-0 önde geçer.” Gerçek zamanlı veri için test yöntemi:
- Broker platformunuzu açın.
- TCMB’nin resmi sitesindeki döviz satış fiyatını kontrol edin.
- İki veri arasındaki fark 7 saniyeden fazlaysa, o platformda işlem yapmayın!
5. Risk Yönetimi: Kaybetmeyi Öğrenmek mi, Kaybettirmemeyi mi?
İstanbul’daki bir portföy yöneticisi anlatıyor: “Müşterilerime hep şunu söylerim: Stop-loss’unuzu piyasa volatilitesine göre ayarlayın. Örneğin USD/TRY’de günlük ortalama dalga 0.45 TL ise, stop-loss’u 0.70 TL’den aşağı koymayın.” Bir de şu formülü unutmayın:
Pozisyon Büyüklüğü = (Hesap Bakiyesi x Risk Toleransı %) / (Stop-Loss Pips x Pip Değeri)
Likidite Bir Nehirse, Volatilite Onun Akıntısıdır
Kocaeli Üniversitesi’nin 2023’te yaptığı araştırma çarpıcı: Forex yatırımcılarının %82’si likidite düşüşünü “işlem yapamama” olarak görüyor. Oysa bu anlar, tersine dalgalanmalar için altın fırsatlar. Unutmayın, 2001 krizinde dolar 1.2 milyon lirayken bile işlem yapabilenler vardı. Önemli olan, piyasanın nefes alışverişini dinlemek…